Sana Ait Efsane
Emre
Sofranın ve Limanın Efendisi
Emre · 17 Ekim 1987 · 22:15 · Trabzon
Benim soframa oturan kimse yabancı kalkmaz.
Leon’un yemini, Emre’nin sözü
Emre’nin künyesi
- Doğum
- 17 Ekim 1987, 22:15, Trabzon (GMT+2)
- Güneş
- Terazi 24°
- Ay
- Aslan 28°
- Yükselen
- Yengeç 27°
- Meslek
- Şef; Trabzon’da Karadeniz mutfağı sunan kendi restoranı var
- Üç kelime
- Cömert, titiz, kalabalık seven
- Sevdiği şey
- Gece kapanıştan sonra ekibiyle yediği yemek
Bölüm I
Göklerin Tertibi
Emre’nin doğduğu gecenin gökyüzü
Emre, sen doğduğunda Trabzon’da gece çökmüş, denizin üzerinden Yengeç burcu yükseliyordu. Yengeç, ocağın ve evin burcudur; kapıyı açıp “içeri gel” diyenin. Gökyüzü o gece Emre adında bir çocuğa bir ev sahibinin kalbini vermişti.
Güneşin Terazi’de: denge, ölçü, uyum. Bir tabağın neden güzel olduğunu sözle anlatamasan da gözünle bilirsin, Emre; tuzun, ekşinin ve yağın birbirini nasıl tamamladığını hissedersin. Ay’ın Aslan’da, son derecelerinde: Emre’nin içindeki kalp alkışı değil, sahneyi sever. Mutfak senin sahnen, servis anı senin perdenin açılışı.
Emre’nin haritasının özü şu: evin sıcaklığı, terazinin ölçüsü ve sahnenin ışığı aynı insanda. Emre insanları doyurmakla kalmaz, onları bir araya getirir.
Bölüm II
Geçmiş Yaşam Yankısı
Emre’nin tarihteki izi: Trabzonlu Leon
On dördüncü yüzyıl. Trabzon, Komnenos hanedanının yönettiği küçük ama zengin bir imparatorluğun başkenti; Emre’nin bugün yürüdüğü sokakların altı yüz yıl önceki hali. İpek Yolu’nun Karadeniz’e indiği kapı. Limanda Cenevizli tüccarlar, Tebrizli kervancılar, Kırımlı balıkçılar aynı sokağı paylaşır; ama aynı sofraya pek oturmazlar.
Liman hanının sahibi ve aşçıbaşısı Leon, bunu değiştirmeye karar verir. Her ayın ilk gecesi hanın avlusuna uzun bir sofra kurar. Kuralı tektir: herkes kendi memleketinden bir yemek getirir, Leon da hepsini birbirine bağlayan bir yemek pişirir. Tıpkı Emre gibi, insanları tabakla tanıştırır. Bir yıl içinde limanda pazarlıkların yarısı o sofrada yapılır olur; kavgalar azalır.
Leon’un yemini kısaydı; altı yüz yıl sonra Emre’nin de yemini oldu:
Benim soframa oturan kimse yabancı kalkmaz.
Bugün Emre’nin restoranındaki her uzun masa, o sözün devamı.
Bölüm III
Esin Kaynağı
Emre’yi anlatan iki mit
Emre’yi anlatan ilk hikaye Philemon ve Baukis’in hikayesi. Kılık değiştirmiş tanrılara bütün kapılar kapanırken onlar, ellerindeki son yemeği paylaşır ve evleri bir tapınağa dönüşür. Sen de misafirliği bir inanç gibi yaşarsın, Emre; kimin kim olduğunu sormadan önce “aç mısın?” diye sorarsın.
İkinci figür Helios. Her sabah arabasını göğe süren, ışığını herkese eşit dağıtan güneş. Aslan Ay, Emre’ye bu ışığı vermiş: Emre’nin girdiği mutfak ısınır, ekibi enerjisini ondan alır.
Emre’nin efsanesi, sofrayı bir tapınağa, mutfağı bir güneşe dönüştüren adamın efsanesi.
Bölüm IV
Duyusal Mühür
Emre’ye ait melodi
Emre’nin melodisi bir kemençenin tiz, hızlı yayıyla başlar. Karadeniz’in, mutfağın, servis saatinin telaşı. Sonra içeri bir çello girer ve aynı ezgiyi yarı hızda, derinden çalar.
Kemençe, Emre’nin Aslan Ay’ı: sahne, ritim, alkış. Çello, Emre’nin Terazi Güneş’i: gece sofrası kurulduğunda gelen o dengeli sessizlik. Bu parçayı servis bittikten sonra dinle, Emre; ikisinin de sende yaşadığını duyarsın.
Emre’nin ritmi: hızlı bir 7/8 horon ritminden, ağır ve geniş bir valse dönüşen tek bir parça.
Bölüm V
Koku ve Çay Ritüeli
Emre’yi hatırlatan kokular ve çay
Emre’yi hatırlatan üç koku var:
- Tereyağında kızaran mısır unu. Mıhlamanın ilk dakikası; Emre’nin büyüdüğü evin ve annesinin mutfağının kokusu.
- Taze defne yaprağı. Karadeniz yamaçlarının yeşili; ölçünün ve dengenin kokusu.
- Kızarmış fındık. Sıcak, cömert, herkesle paylaşılan; tıpkı Emre gibi.
Emre’nin ritüeli
Akşam servisinden önce mutfakta bir avuç fındığı tavada kavur ve kokusunun yayılmasına izin ver. Bu, Emre’nin kendine verdiği işaret; Leon’un avluda sofrayı kurduğu an: misafirler yoldadır.
Emre’nin çayı: Kapanış Sofrası Harmanı
Papatya, bir tutam rezene tohumu ve taze nane yaprakları. Papatyanın balımsı yumuşaklığı Emre’nin Yengeç yükseleninin evini, rezenenin tatlı anason notası Terazi’nin dengesini, nane ise Aslan Ay’ın canlılığını taşır.
- Harman: papatya, rezene tohumu, taze nane
- Ölçü: bir demliğe herkes için birer tatlı kaşığı
- Demleme: beş dakika
Gece son masa kalktığında, ekibinle oturduğun yemeğin sonunda demle. Bu çayı başkası için değil, Emre, gün boyu doyurduğun herkesten sonra kendin için demle.
Bu harman bir tat ve ritüel önerisidir. Hamileysen, emziriyorsan, düzenli ilaç kullanıyorsan ya da bir bitkiye hassasiyetin varsa önce doktoruna danış.
Bölüm VI
İçsel Mimari ve Semboller
Emre’nin içsel mimarisi ve üç sembolü
Emre, sen kalabalığı seversin ama kalabalığın içinde kaybolmazsın; onu yönetirsin. Mutfakta herkesin nerede durduğunu, hangi tabağın kaç saniye beklediğini bilirsin. Bu titizlik dışarıdan sertlik gibi görünebilir; ama Emre için mükemmel bir tabak, misafire gösterilen saygıdır.
Yengeç yükselenin sana bir kabuk da vermiş: başkalarını bu kadar doyuran biri, kendi yorgunluğunu kolay göstermez. Gece kapanıştan sonra ekibinle yediğin yemek, Emre’nin kendine ayırdığı tek sofra. Onu koru.
Emre’yi yakından tanıyanların bildiği, ama pek söylemediği şeyler:
- Bir odaya girdiğinde önce insanlara bakarsın: kim aç, kim yalnız kalmış, kim sıkılmış. Bunu düşünerek yapmazsın; Emre’nin refleksi bu. Bir davette kendini en rahat hissettiğin yer çoğu zaman mutfaktır.
- Hayır demek sana zor gelir. Bir arkadaşın son dakika masa istediğinde, ekibin izin istediğinde ya da biri yardım beklediğinde Emre önce “tamam” der, sonra nasıl yapacağını düşünür.
- Takdir edilmek senin için önemlidir, ama bunu söylemezsin. Bir misafirin tabağını sıyırıp bitirdiğini görmek, Emre’ye verilebilecek bütün övgülerden değerlidir. Tabak yarım dönünce ise içinden bunu uzun süre düşünürsün.
- Kararsız kaldığın anlar olur. İki seçeneği de herkesi memnun edecek biçimde tartmak istersin; sonunda içgüdünle karar verirsin ve Emre çoğu zaman haklı çıkar.
- Gün içinde herkesle konuşursun ama kendinle konuştuğun tek zaman, her şey bittikten sonraki o sessiz saattir. O saati bölen birine kızmazsın, ama içinden bir şeyin eksik kaldığını hissedersin.
- Sevdiğin insanlara sevgini yemekle gösterirsin. Biri üzgünse Emre ona ne söyleyeceğini bilmeyebilir; ama ne pişireceğini hemen bilir.
Bunların hepsi aynı yerden geliyor: insanları birbirine ve kendine bağlamak isteyen, ışığını paylaşınca çoğalan bir kalp. Emre’nin kalbi.
Emre’ye ait üç sembol:
- Uzun ahşap sofra. Yabancıları dosta çeviren yer.
- Bakır terazi. Tuzun, ışığın ve insanların dengesi.
- Liman feneri. Gece denizdeki herkese “burası güvenli” diyen ışık.
Bölüm VII
Kadim Toprakların Haritası
Emre’nin ait olduğu topraklar
Emre’nin haritası ipeğin ve baharatın izinden gider.
- Trabzon. Leon’un hanı ve Emre’nin bugünkü sofrası. Başlangıç noktası.
- Tebriz. İpek Yolu’nun Trabzon’a uzanan kolunun büyük kenti; kervanların, pazarların ve uzun sofraların şehri.
- Venedik ve Cenova. Limandaki tüccarların geldiği kıyılar; Karadeniz’in tatlarını Akdeniz’e taşıyan yollar.
Bir gün bu rotayı bir menüye çevir, Emre: Trabzon’dan başlayan, Tebriz’den ve Cenova’dan geçen, her durağın bir tabak olduğu tek bir akşam yemeği. Adı da belli: Emre’nin İpek Yolu sofrası.
Bölüm VIII
Editör Notu
Emre’ye bir mektup
Sevgili Emre,
Bazı insanlar yemek yapar. Sen ise insanları bir araya getiren bir sebep yaratırsın. Altı yüz yıl önce Trabzon limanında bir adam, birbirine güvenmeyen tüccarları aynı sofraya oturttu; o adamın adı Leon’du, bugün aynı işi her akşam, adını koymadan yapan adamın adı Emre.
Cömertliğin bir zayıflık değil, senin dilin, Emre. Titizliğin, misafirine verdiğin söz. Kalabalığı sevmen ise içindeki güneşin ışığını paylaşmak istemesi.
Emre’nin sofrasına oturan kimse yabancı kalkmıyor. Bunun bir efsane olduğunu bilmeni istedik.
Son
Efsanenin Mührü
Emre’nin efsanesi, tek sayfada
- Ad
- Emre
- Arketip
- Sofranın ve Limanın Efendisi
- Gökler
- Güneş Terazi · Ay Aslan · Yükselen Yengeç
- Geçmiş yaşam
- Leon — Trabzon limanı, 14. yüzyıl
- Esin
- Philemon ile Baukis ve Helios
- Melodi
- Kemençe ve çello · 7/8 horondan valse
- Kokular
- Tereyağında mısır unu · defne · fındık
- Çay
- Kapanış Sofrası Harmanı
- Semboller
- Uzun ahşap sofra · bakır terazi · liman feneri
- Topraklar
- Trabzon · Tebriz · Venedik ve Cenova
Bu efsane yalnızca Emre için yazıldı.
Komnenos dönemi Trabzon’unun İpek Yolu’ndaki liman rolü gerçektir; Leon kurgusal bir karakterdir.
Vabelos edebi ve sembolik bir anlatıdır; psikolojik, tıbbi veya finansal tavsiye yerine geçmez.
